Başdönmesi ile ilgili testler

Baş dönmesi hastalarında, baş dönmesinin kaynağının iç kulaktaki denge kristalleri veya denge sinirinden mi yoksa beyin-beyincik sisteminden mi kaynaklandığını anlamak için iki aşamalı bir değerlendirme süreci uygulanır.

Bu süreç muayenehane odasında yapılan pratik testler ve özel vestibüler laboratuvarlarda cihazlarla gerçekleştirilen ileri incelemeler olarak ikiye ayrılır:

1. Muayenehanede Yapılan Yatak Başı Denge Testleri

Hekiminiz poliklinik veya muayenehane odasında, ek bir büyük teknolojik donanıma ihtiyaç duymadan, fiziksel hareketler ve özel gözlükler yardımıyla denge sisteminizi hızlıca test edebilir:

Dix-Hallpike Manevrası: Halk arasında "iç kulak kristallerinin oynaması" olarak bilinen Pozisyonel Vertigonun (BPPV) tespitinde en önemli fiziki muayene adımıdır. Hekiminiz başınızı belirli bir açıya getirerek sizi yatağa hızlıca yatırır ve gözlerinizde oluşan refleks titremeleri (nistagmus) takip eder.
Frenzel Gözlüğü İncelemesi: Hastaya dış ortamı görmesini engelleyen yüksek mercekli ve ışıklı bir gözlük takılır. Gözün bir noktaya odaklanması (fiksasyon) engellendiği için, beynin baskılayamadığı gizli göz titremeleri hekim tarafından çok daha net şekilde analiz edilir.
Baş İtme Testi (Head Impulse): Sabit bir noktaya bakarken hekiminizin başınızı aniden sağa veya sola çevirmesi esnasında gözlerinizin hedefi kaçırıp kaçırmadığı ölçülür. Bu test doğrudan iç kulak denge sinirinin sağlık durumunu yansıtır.
Fukuda ve Romberg Testleri: Ayakta gözler kapalı durma veya olduğunuz yerde adım sayma esnasında vücudunuzun belirli bir yöne doğru savrulup savrulmadığı incelenir.

2. Özel Vestibüler Laboratuvarda Yapılan Gelişmiş Testler

Muayenehane ortamındaki ön testlerin ardından, denge sisteminin durumunu objektif raporlara ve bilgisayarlı grafiklere dökmek için hastalar tam donanımlı odyoloji laboratuvarlarına sevk edilir:

Elektronistagmografi (ENG): Göz çevresindeki cilde yapıştırılan hassas elektrotlar sayesinde, göz hareketlerinin yarattığı elektriksel potansiyel değişiklikler bilgisayar ekranına grafik olarak aktarılır ve kayıt altına alınır.
Videonistagmografi (VNG): Günümüzde ENG'nin yerini alan, hastanın gözüne kızılötesi kameralar barındıran bir maske takılarak yapılan modern versiyondur. Karanlık odada göz hareketleri en ince ayrıntısına kadar kaydedilir.
Kalorik Testler: Laboratuvar ortamında kulak kanalına belirli sürelerle hafif sıcak ve soğuk su veya hava üflenir. Bu işlem iç kulaktaki yarım daire kanallarını uyararak yapay bir baş dönmesi ortaya çıkarır. Sağ ve sol kulağın denge refleks hızları birbiriyle hassas biçimde kıyaslanır.
Göz Takip ve Pozisyonel Laboratuvar Testleri: Bilgisayar ekranındaki hareketli ışıkları takip etme yeteneğiniz ve laboratuvar sedyesinde farklı pozisyonlara getirildiğinizde ortaya çıkan nistagmuslar otomatik yazılımlar tarafından grafiklendirilir.

Test Öncesinde Hastaların Dikkat Etmesi Gereken Kurallar

Laboratuvar testlerinin hatasız sonuçlar vermesi için hastaların randevu gününden önce belirli hazırlıkları eksiksiz yerine getirmesi son derece kritiktir:

İlaç Kısıtlaması: Baş dönmesi önleyici ilaçlar, sakinleştiriciler, uyku hapları ve alerji ilaçları merkezi sinir sistemini baskılayarak göz hareketlerini etkiler. Hekiminiz aksini belirtmediyse bu tür ilaçların testten en az 48 saat önce kesilmesi gerekir.
Alkol ve Kafein Tüketimi: Testten önceki 48 saat boyunca alkollü içeceklerden; test günü ise kahve, çay ve kola gibi kafeinli uyarıculardan tamamen uzak durulmalıdır.
Açlık Durumu: Kalorik testler hafif bulantı hissi yaratabilir. Bu sebeple hastaların teste 3-4 saatlik hafif bir açlıkla gelmesi önerilir.
Yüz Temizliği: Cilde elektrot yapıştırılacağı veya kameralı maske takılacağı için test günü yüz bölgesine hiçbir şekilde makyaj, fondöten, nemlendirici veya yağlı krem sürülmemelidir.

İstanbul Avrupa Yakası Yetkilendirilmiş Kamu Merkezleri

Vestibüler laboratuvar altyapısı ve yetişmiş odyolog kadrosu bulunan, test için başvurulabilecek tam donanımlı kamu hastaneleri şunlardır:

Başakşehir Çam ve Sakura Şehir Hastanesi: Bölgenin en büyük ve en ileri düzey teknolojik denge laboratuvarı altyapısına sahiptir.
Prof. Dr. Murat Dilmener Hastanesi (Cerrahpaşa Tıp Fakültesi): Üniversite bünyesindeki vestibüler ünite, akademik kadro kontrolünde detaylı denge analizleri sunar.
Bakırköy Dr. Sadi Konuk Eğitim ve Araştırma Hastanesi: İleri düzey odyolojik laboratuvarları sayesinde nistagmografi tetkikleri için öncelikli kamu merkezlerindendir.
Kanuni Sultan Süleyman Eğitim ve Araştırma Hastanesi: Odyoloji ünitesinde vertigo ve nistagmus ölçümüne yönelik cihaz donanımı barındırmaktadır.
İstanbul Eğitim ve Araştırma Hastanesi (Samatya): KBB kliniği bünyesinde kapsamlı objektif vestibüler sistem testlerini başarıyla yürütmektedir.
Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi: Seyrantepe veya Sarıyer yerleşkelerindeki odyoloji laboratuvarlarında denge testleri uygulanabilmektedir.

Kamu Hastanelerinde Randevu Süreci Nasıl İşler?

Devlet ve üniversite hastanelerinde doğrudan "ENG/VNG Testi" için bir randevu seçeneği yoktur. Hastalarımızın öncelikle MHRS (Alo 182) üzerinden yukarıdaki hastanelerin Kulak Burun Boğaz (KBB) veya Nöroloji polikliniklerine genel muayene randevusu alması gerekir. Uzman hekiminiz gerçekleştirdiği klinik yatak başı muayene neticesinde gerekli görürse, sizi hastane içindeki vestibüler laboratuvara resmi olarak sevk edecektir.