Uyku testi nedir, nerede yapılır ?

Geceleri şiddetli horlama, uyku sırasında nefesin durması (uyku apnesi), sabahları yorgun uyanma ve gün içinde aşırı uyku hali gibi şikayetler yaşıyorsanız, sorunun kesin kaynağını bulmak için altın standart kabul edilen yöntem Polisomnografi (Uyku Testi) incelemesidir.

Polisomnografi (Uyku Testi) nedir ?

Hastanın bir gece boyunca özel donanımlı ve konforlu bir uyku odasında misafir edilerek beyin dalgalarının, solunumunun, kalp ritminin ve kandaki oksijen düzeyinin kaydedildiği bu süreç; hekiminizin size en doğru tedaviyi planlamasını sağlar. Aşağıda bu testin aşamalarını, hazırlık kurallarını ve İstanbul'da başvurabileceğiniz merkezleri bulabilirsiniz.

1. Aşama: Muayenehane Ön Değerlendirmesi ve Klinik İnceleme

Uyku laboratuvarında gerçekleştirilen gece yatışlı testlere geçmeden önce, hekiminiz poliklinik veya muayenehane ortamında şikayetlerinizi dinler ve solunum yollarınızı fiziksel olarak inceler:

  • Detaylı Uyku Öyküsü ve Anketler: Gündüz uyuklama düzeyinizi ve yorgunluk şiddetinizi ölçmek amacıyla uluslararası standartlara sahip Epworth Uyku Skalası gibi değerlendirme formları doldurulur. Eşinizin veya yakınlarınızın gece uykunuzda fark ettiği nefes durmaları (tanıklı apne) sorgulanır.
  • Üst Solunum Yolu Endoskopik Muayenesi: Kulak Burun Boğaz (KBB) hekiminiz ince ve ışıklı kameralar yardımıyla burun içi tıkanıklıkları, geniz bölgesini, yumuşak damak sarkmasını ve dil kökü yapısını inceleyerek hava yolundaki daralma noktalarını tespit eder.
  • Klinik ve Radyolojik Değerlendirme: Gerekli görülen durumlarda çene yapısı, boyun çevresi ölçümü ve solunum fonksiyonları kontrol edilerek gece testine uygunluğunuz belirlenir.

2. Aşama: Özel Uyku Laboratuvarında Yapılan Polisomnografi Testi

Klinik muayenenin ardından kesin tanı ve hastalığın şiddetini (Apne-Hipoapne İndeksi - AHİ) belirlemek amacıyla hasta tam donanımlı uyku laboratuvarına yönlendirilir:

  • Tüm Gece Polisomnografi (PSG): Hasta akşam saat 20:00–22:00 civarında ev ortamı konforunda hazırlanmış tek kişilik uyku odasına alınır. Vücuda hiçbir acı vermeyen, yapışkanlı küçük sensörler yerleştirilir. Uyku boyunca beyin dalgaları (EEG), göz hareketleri (EOG), çene ve bacak kas aktiviteleri (EMG), kalp ritmi (EKG), ağız-burun hava akımı, horlama sesi ve parmak ucundan oksijen seviyesi kesintisiz olarak bilgisayara kaydedilir.
  • CPAP / BPAP Cihaz Titrasyonu: İlk test sonucunda orta veya ileri düzeyde uyku apnesi saptanan hastalarda, ikinci bir gece testi planlanabilir. Bu gecede hastaya uyurken hava yolunu açık tutan pozitif basınçlı solunum maskesi (CPAP) takılır ve solunumu tamamen düzelten en ideal hava basıncı ayarı laboratuvar ortamında belirlenir.
  • Evde Uyku Testi (Poligrafi): Uygun görülen seçilmiş hastalarda, hastane ortamında uyumakta zorlanan kişiler için daha az sensör içeren taşınabilir kayıt cihazları ile ev ortamında solunum ve oksijen takibi yapılabilir.

Test Öncesinde Hastaların Dikkat Etmesi Gereken Kurallar

Polisomnografi kayıtlarının hatasız alınabilmesi ve doğal uyku düzeninizin bozulmaması için test günü şu hazırlıklara dikkat etmelisiniz:

  • Uyarıcı İçecek ve Gıda Kısıtlaması: Test günü sabahından itibaren kahve, koyu çay, kola, enerji içecekleri ve çikolata gibi uykuyu kaçırabilecek kafeinli ürünlerden; testten en az 48 saat öncesinden itibaren ise alkolden uzak durulmalıdır.
  • Gündüz Uykusundan Kaçınma: Gece laboratuvarda rahatça uykuya dalabilmeniz için test günü gündüz saatlerinde kesinlikle şekerleme veya uyku yapılmamalıdır.
  • Kişisel Temizlik ve Hazırlık: Sensörlerin cilde ve saç derisine tam temas edebilmesi için test akşamı duş alınmalı; saça jöle, sprey veya krem, yüz ve göğüs bölgesine ise yağlı losyon ya da makyaj sürülmemelidir.
  • İlaç Kullanımı ve Kıyafet: Düzenli kullandığınız tansiyon, şeker veya kalp ilaçlarınızı hekiminize danışarak yanınızda getirmelisiniz. Uyku bozucu veya kas gevşetici ilaçları hekim onayı olmadan kullanmamalısınız. Hastaneye gelirken kendi rahat, önden düğmeli pijamalarınızı ve kişisel eşyalarınızı yanınıza almanız önerilir.

İstanbul'da Polisomnografi Yapılan Kamu ve Üniversite Hastaneleri

İstanbul'da Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) kapsamında ücretsiz uyku testi hizmeti sunan başlıca devlet ve üniversite hastaneleri şunlardır:

  • İstanbul Eğitim ve Araştırma Hastanesi (Samatya / Fatih): KBB kliniği bünyesindeki 4 yataklı Horlama ve Uyku Bozuklukları Merkezi ile hem tanısal PSG hem de cihaz ayarlama testleri yürütmektedir.
  • Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi: Gelişmiş uyku laboratuvarı altyapısı ile uyku evreleri ve solunum bozukluklarının gece boyu analizini gerçekleştirmektedir.
  • Prof. Dr. Süleyman Yalçın Şehir Hastanesi (Göztepe / Kadıköy): Göğüs Hastalıkları kliniği bünyesindeki Uyku Tanı ve Tedavi Ünitesi ile hafta sonu dahil hizmet vermektedir.
  • Başakşehir Çam ve Sakura Şehir Hastanesi: Avrupa Yakası'nın en geniş kapasiteli ve modern donanımlı uyku laboratuvarlarından birine ev sahipliği yapmaktadır.
  • Yedikule ve Süreyyapaşa Göğüs Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastaneleri: Uykuda solunum bozuklukları alanında uzmanlaşmış köklü kamu merkezleri olarak kapsamlı uyku ünitelerine sahiptir.
  • İstanbul Tıp Fakültesi (Çapa) ve Cerrahpaşa Tıp Fakültesi: Nöroloji ve Göğüs Hastalıkları anabilim dalları bünyesinde akademik düzeyde uyku laboratuvarları bulunmaktadır.

İstanbul'da Polisomnografi Yapılan Özel Hastane ve Vakıf Merkezleri

Bekleme süresi olmadan daha hızlı randevu ve raporlama süreci sunan, bazılarında SGK veya özel sağlık sigortası anlaşması bulunan öne çıkan özel kurumlar şunlardır:

  • Memorial Sağlık Grubu (Bahçelievler, Şişli, Ataşehir): Göğüs Hastalıkları ve Nöroloji uzmanlarının ortak yönetimiyle çalışan uyku merkezlerinde tüm gece PSG ve titrasyon işlemleri yapılmaktadır.
  • Medipol Sağlık Grubu (Bağcılar Mega, Koşuyolu): KBB, Göğüs, Nöroloji ve Çene Cerrahisi uzmanlarının multidisipliner yaklaşımıyla yatak odası konforunda gece çekimleri sunmaktadır.
  • Biruni Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi (Florya / Küçükçekmece): Akademik kadrosuyla uyku bozuklukları merkezinde PSG ve cihaz basınç ayarlama testleri uygulamaktadır.
  • NPİSTANBUL Beyin Hastanesi (Ümraniye): Nöroloji ve psikiyatri odaklı uyku laboratuvarında uyku apnesi, huzursuz bacak sendromu ve uyku davranış bozuklukları incelenmektedir.
  • Medicana Sağlık Grubu (Bahçelievler, Ataşehir, Kadıköy): Tam donanımlı uyku laboratuvarı birimlerinde uyku teknisyeni gözetiminde gece boyu kayıt alınmaktadır.
  • Diğer Özel Merkezler: Anadolu Yakası'nda Maltepe Ersoy Hastanesi ve Pendik Bölge Hastanesi; Avrupa Yakası'nda ise Özel Levent Hastanesi ve Özel Duygu Hastanesi uyku testi hizmeti sunmaktadır.

Kamu Hastanelerinde Randevu ve Başvuru Süreci Nasıl İşler?

Devlet ve üniversite hastanelerinde Merkezi Hekim Randevu Sistemi (MHRS) veya Alo 182 üzerinden doğrudan "Polisomnografi / Uyku Testi" adı altında bağımsız bir randevu alınması mümkün değildir. Hastalarımızın izlemesi gereken resmi süreç şu şekildedir:

Öncelikle MHRS veya Alo 182 aracılığıyla yukarıda listelenen hastanelerin Göğüs Hastalıkları, Kulak Burun Boğaz (KBB) veya Nöroloji polikliniklerinden birine genel muayene randevusu alınmalıdır. Uzman hekiminiz klinik değerlendirme sonucunda uyku testini gerekli görürse, sizi hastane içerisindeki Uyku Laboratuvarına resmi olarak sevk edecektir. Laboratuvar birimi yatak kapasitesine göre size uygun gece için randevu tarihi verecek ve test sabahı saat 06:00–07:00 civarında sensörler çıkarılarak günlük hayatınıza dönmeniz sağlanacaktır.

görüntülenme
Op. Dr. Cüneyt Ayanoğlu